Czym jest linia zmiany daty?

Linia zmiany daty (ang. International Date Line, IDL) to wyobrażona linia na powierzchni Ziemi, po przekroczeniu której zmienia się data. Przebiega mniej więcej wzdłuż 180. południka (antypodycznego względem południka Greenwich), przez środek Oceanu Spokojnego. Przekraczając tę linię ze wschodu na zachód (np. z USA do Azji), cofamy datę o jeden dzień — z wtorku wskakujemy w poniedziałek. Przekraczając ją z zachodu na wschód, "tracimy" dzień — z wtorku wskakujemy w środę.

🌊 Dlaczego przez Ocean Spokojny? Gdyby linia przebiegała przez lądy, miałoby to absurdalne konsekwencje — np. we wtorek można byłoby wyjechać samochodem z jednej części miasta i dojechać do drugiej, gdzie byłby poniedziałek. Przez Ocean Spokojny linia minimalizuje chaos.

Dlaczego linia nie jest prosta?

Linia zmiany daty nie biegnie prosto wzdłuż 180. południka — ma kilka charakterystycznych "wygięć", podyktowanych politycznie i historycznie:

  • Kiribati (1995) — wyspiarskie państwo na wschodzie Pacyfiku przeniosło całą siebie na zachód linii, by wszystkie wyspy miały tę samą datę. Skutek: wschodnia część Kiribati leży na 150°W, ale ma datę taką jak UTC+14!
  • Samoa (2011) — zamieniły strony linii, "tracąc" piątek 30 grudnia 2011. Zrobiły to, bo ich główni partnerzy handlowi (Australia, Nowa Zelandia) leżeli "jutro" — co utrudniało biznes.
  • Aleuty (Alaska) — wyspy ciągną się bardzo daleko na zachód, prawie do Azji. Gdyby linia biegła prosto, część Alaski byłaby "po azjatyckiej stronie". Linia omija je od wschodu.

Co się dzieje w samolocie podczas przekroczenia linii?

Nic dramatycznego — kapitan lub system pokładowy automatycznie zmienia datę. Na lotniskach przylot może być wcześniej niż wylot według kalendarza (np. wylot z San Francisco we wtorek, przylot do Tokio w poniedziałek). Ceny biletów uwzględniają tę "zmianę czasu" — nie dostaniesz "dodatkowego dnia" za darmo.

Samoa — kraj który "stracił" dzień

29 grudnia 2011 roku był ostatnim dniem po zachodniej stronie linii daty dla Samoa. 30 grudnia 2011 roku po prostu nie istniał w Samoa — po czwartek 29 grudnia nastąpił od razu sobota 31 grudnia. Cały naród "przeskoczył" przez linię daty, zmieniając stronę. Samoa (i sąsiednie Tokelau) są teraz pierwszymi krajami, które witają Nowy Rok — zaraz po Kiribati.

Która strefa czasowa jest "ostatnia"?

Najbardziej "opóźnioną" strefą czasową (ostatnią witającą Nowy Rok) jest UTC-12, stosowana przez Wyspę Bakera i Howland (terytorium USA) na Pacyfiku. Ale te wyspy są niezamieszkane — więc w praktyce ostatnim zamieszkałym miejscem witającym Nowy Rok są wyspy Samoa Amerykańskie (UTC-11). Pierwszym zamieszkałym miejscem jest wyspiarskie Kiribati (UTC+14).